Szkolenie to przyuczenie do zawodu, przekwalifikowanie, podwyższenie kwalifikacji zawodowych lub nauka umiejętności poszukiwania i uzyskiwania zatrudnienia. Jest formą edukacji pozaszkolnej i ma na celu uzyskanie lub uzupełnienie umiejętności kwalifikacji zawodowych oraz ogólnych, w tym umiejętności poszukiwania zatrudnienia.
Celem usługi szkolenia jest:
- świadczenie pomocy w nabyciu nowej wiedzy, umiejętności, zdobyciu zawodu lub zmianie i podniesieniu kwalifikacji,
- zwiększenie szans na uzyskanie zatrudnienia po ukończonym szkoleniu,
- umożliwienie pracownikom uzyskanie nowych kwalifikacji i utrzymanie miejsca pracy,
- umożliwienie pracodawcom zmiany struktury kwalifikacji pracowników.
O skierowanie na szkolenie można się ubiegać w przypadku:
- braku kwalifikacji zawodowych (wykształcenie gimnazjalne lub niższe),
- konieczności zmiany lub uzupełnienia kwalifikacji w związku z brakiem propozycji odpowiedniej pracy,
- utraty zdolności do wykonywania pracy w dotychczas wykonywanym zawodzie,
- braku umiejętności aktywnego poszukiwania pracy.
Prawo do szkolenia posiadają:
- osoba bezrobotna,
- osoba pobierająca rentę szkoleniową,
- żołnierz rezerwy,
- osoba poszukująca pracy:
- otrzymująca świadczenie socjalne przysługujące na urlopie górniczym lub górniczy zasiłek socjalny,
- uczestnicząca w indywidualnym programie integracji,
- otrzymująca świadczenie szkoleniowe w ramach programu zwolnień monitorowanych.
- w okresie wypowiedzenia z przyczyn dotyczących zakładu pracy,
- zatrudniony w zakładzie będącym w stanie upadłości lub likwidacji,
- osoba niepełnosprawna (na zasadach określonych w ww. ustawie i w ustawie o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych).
Formy szkolenia
Najbardziej rozpowszechnioną formą szkolenia są kursy szkoleniowe, indywidualne lub grupowe.
Indywidualne szkolenia - osoba bezrobotna może zostać kierowana na wskazane przez nią szkolenie, jeżeli uzasadni celowość tego skierowania, a jego koszt nie przekroczy 300% przeciętnego wynagrodzenia; skierowanie takie przysługuje nie częściej niż raz w ciągu roku kalendarzowego.
Szkolenia odbywają się w formie kursu, realizowanego według planu nauczania obejmującego przeciętnie nie mniej niż 30 godzin zegarowych w tygodniu i może trwać nie dłużej niż 6 miesięcy, a w sytuacjach uzasadnionych programem szkolenia w danym zawodzie - nie dłużej niż 12 miesięcy. W przypadku osoby nie posiadającej kwalifikacji zawodowych szkolenie może trwać do 12 miesięcy, a w sytuacjach uzasadnionych programem szkolenia w danym zawodzie - nie dłużej niż 24 miesiące.
Podobny charakter ma też szkolenie realizowane w ramach pożyczki szkoleniowej - osoby bezrobotne mogą ubiegać się o pożyczkę na sfinansowanie kosztów szkolenia w celu umożliwienia podjęcia lub utrzymania zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Pożyczka może być udzielona do wysokości 400% przeciętnego wynagrodzenia obowiązującego w dniu podpisania umowy pożyczki.
Grupowe szkolenia są organizowane przez powiatowy urząd pracy:
- dla osób bezrobotnych na podstawie konstruowanego przez urząd pracy planu szkoleń, który może być modyfikowany z uwagi na potrzeby rynku pracy
lub
- na wniosek pracodawców (na zasadach określonych w ustawie).
Szkolenia odbywają się w formie kursu, realizowanego według planu nauczania obejmującego przeciętnie nie mniej niż 30 godzin zegarowych w tygodniu i może trwać nie dłużej niż 6 miesięcy, a w sytuacjach uzasadnionych programem szkolenia w danym zawodzie - nie dłużej niż 12 miesięcy. W przypadku osoby nie posiadającej kwalifikacji zawodowych szkolenie może trwać do 12 miesięcy, a w sytuacjach uzasadnionych programem szkolenia w danym zawodzie - nie dłużej niż 24 miesiące. Nieuzasadniona odmowa propozycji udziału w szkoleniu powoduje utratę statusu osoby bezrobotnej na okres 90 dni.
Możliwe jest również sfinansowanie kosztu egzaminu, który umożliwia uzyskanie świadectwa, dyplomu, zaświadczenia, określonego uprawnienia zawodowego lub tytułu zawodowego oraz koszt uzyskania licencji, niezbędnej do wykonywania danego zawodu.
Pierwszeństwo w kierowaniu na szkolenia mają osoby posiadające gwarancję zatrudnienia.
Ministerstwo Gospodarki i Pracy udostępniło w 2005 roku w trybie on-line nowy system informatyczny opracowany w ramach projektu Phare 2000 Krajowy System Szkolenia Zawodowego, obejmujący dwie bazy danych o standardach kwalifikacji zawodowych i modułowych programach szkolenia zawodowego. Bazy danych przeznaczone są dla osób i instytucji zainteresowanych wykorzystaniem ich zasobów do opracowania programów kształcenia i szkolenia zawodowego, jak również ustalania standardów wymagań egzaminacyjnych. Wszystkie programy i standardy posiadają rekomendacje Ministerstwa Gospodarki i Pracy i służą podnoszeniu jakości oferty szkoleniowej.
Baza danych o szkoleniach modułowych zawiera informacje dotyczące programów szkoleń modułowych opartych na koncepcji Międzynarodowej Organizacji Pracy (ang. MES), opracowanych w ramach projektu Banku Światowego, TOR#9 Szkolenie Dorosłych oraz w ramach projektu Phare 2000 Krajowy System Szkolenia Zawodowego. Programy przeznaczone są do realizacji szkoleń dla 227 zakresów pracy.
System informatyczny zawiera następujące dane dostępne dla wszystkich użytkowników zewnętrznych:
- dane podstawowe o modułowych programach szkoleń, w tym kod i nazwa zawodu, nazwa programu, zakres pracy, obszar zawodowy, data wpisu do rejestru i aktualizacji, numer wpisu do rejestru, numer wersji programu, ogólne cele szkolenia, opis pracy i wymagania kwalifikacyjne, schemat blokowy organizacji szkolenia, wykaz autorów programu i recenzentów,
- wykaz jednostek modułowych, w tym kod, nazwa, opis,
- plan realizacji programu szkolenia, w tym kody i nazwy jednostek modułowych, kody i nazwy jednostek szkoleniowych, orientacyjny czas realizacji.
Dostępne dla zarejestrowanych użytkowników pliki, z pełną dokumentacją modułowego programu szkolenia zawodowego, zawierają dodatkowo następujące dane:
- arkusze analizy jednostek modułowych, ze wskazaniem umiejętności i wiedzy oraz jednostek szkoleniowych (zajęć), pozwalających na ich opanowywanie,
- opisy jednostek szkoleniowych (konspekty zajęć) dla jednostki modułowej,
- załączniki do jednostek szkoleniowych - materiały dydaktyczne: wymagania BHP, ćwiczenia i zadania, sprawdzian postępów, materiały dla ucznia, literatura uzupełniająca,
- poradniki - dla nauczyciela i dla ucznia,
- sprawdzian po jednostce modułowej,
- lista wyposażenia dydaktycznego.
Baza danych o standardach kwalifikacji zawodowych zawiera informacje dotyczące 48 zawodów, opracowane w oparciu na badaniach wymagań pracodawców, przeprowadzonych w ramach projektów Phare 98 „Badanie potrzeb szkoleniowych” i Phare 2000 Krajowy System Szkolenia Zawodowego. System informatyczny będzie umożliwiał wszystkim użytkownikom zewnętrznym na pozyskanie następujących informacji z tej bazy danych:
- podstawowe dane o standardzie: nazwa i kod zawodu, data wpisu do rejestru i aktualizacji, numer wpisu do rejestru, numer wersji standardu, wykaz autorów i recenzentów, syntetyczny opis zawodu i wykaz aktów prawnych, na podstawie których zawód jest wykonywany,
- wykaz składowych kwalifikacji zawodowych,
- wykaz zadań zawodowych,
- wykaz stanowisk pracy.
Dostępne dla zarejestrowanych użytkowników pliki z pełnym opisem standardu kwalifikacji zawierają dodatkowo następujące dane:
- korelacja między zadaniami zawodowymi a składowymi kwalifikacji,
- kwalifikacje ponadzawodowe, dla 5 poziomów, w układzie: wiadomości, umiejętności, cechy psychofizyczne,
- specyfikacja kwalifikacji ogólnozawodowych, podstawowych i specjalistycznych dla zawodu, dla 5 poziomów, w układzie wiadomości, umiejętności, cechy psychofizyczne.
Instytucje zainteresowane dostępem do plików z pełnym opisem standardów kwalifikacji lub pełną dokumentacją modułowych programów szkoleń zawodowych, rekomendowanych przez Ministerstwo Gospodarki i Pracy, proszone są o wypełnienie formularza na stronie internetowej oraz przesłanie jego kopii tradycyjną pocztą na adres:
Departament Rynku Pracy, Ministerstwo Gospodarki i Pracy, ul. Tamka 1, 00-349 Warszawa. Osoby do kontaktu: Agnieszka Majcher-Teleon, tel. (22) 461 6019, tel./fax (22) 461 6007, e-mail:Agnieszka_Majcher-Teleon@mpips.gov.pl
Osoby zainteresowane zawartością baz danych oraz uzyskaniem kodu dostępu do plików pełnych wersji dokumentów kwalifikacji zawodowych i modułowych programów szkolenia zawodowego proszone są do odwiedzenia strony internetowej http://www.standardyiszkolenia.praca.gov.pl Korzystanie z zawartości baz danych jest bezpłatne.
Informacje dotyczące możliwości szkolenia i zapisy na kursy stronach Powiatowego Urzędu Pracy www.pupkielce.pl i Miejskiego Urzędu Pracy www.mup.kielce.pl